4 Haram Ay Hangisi? Manevi Takvimin Dört Özel Ayını Eğlenceli Bir Dille Keşfetmek
İzmir’de yaşayınca insanın takvim algısı biraz değişiyor. Yaz gelince herkesin kafasında aynı sorular dönmeye başlıyor: “Bu hafta sonu nereye kaçsak?”, “Kordon’da mı otursak, sahile mi insek?”, “Sıcaktan erimeden kahveyi nasıl içsek?” Ben de 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan ama eve gelince gün içinde söylediğim bir cümleyi üç saat analiz edebilen garip bir canlıyım.
Mesela arkadaşlarımla otururken:
“Bugün çok güzel konuştun.”
derler.
Ben:
“Gerçekten mi? Yoksa nezaketen mi söylediler? Acaba ses tonumda gariplik var mıydı?”
diye gece yatağa girince düşünmeye başlarım.
İşte böyle fazla düşünen ama hayatın komik tarafını da kaçırmamaya çalışan biri olarak, bazı konuların hem ciddi hem de anlaşılır bir dille anlatılması gerektiğini düşünüyorum. Bunlardan biri de 4 haram ay hangisi? sorusu.
Çünkü bu konu çoğu kişinin kulağına tanıdık geliyor ama detayları sorulduğunda birçok kişi bir an durup “Bir dakika, hangileriydi?” diye takvim karıştırmaya başlıyor.
Hatta arkadaş grubunda sorsanız şöyle bir sahne yaşanabilir:
— “Dört haram ay hangileri biliyor musun?”
— “Ramazan kesin vardır.”
— “Yok, o değil.”
— “Bayram ayları?”
— “O da değil.”
— “Ben zaten takvimle arası kötü biriyim, telefon bana hatırlatsın.”
İşte insanlık hâli. Önemli bilgileri bazen telefon bildirimlerine bırakıyoruz.
Haram Ay Nedir? Önce Kelimenin Anlamına Bakalım
“Haram ay” ifadesi ilk duyulduğunda bazı kişilerde yanlış bir çağrışım oluşturabiliyor. Buradaki “haram” kelimesi, bu ayların değersiz veya kötü olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, İslam geleneğinde özel bir saygınlığa sahip, değer verilen ayları ifade eder.
Bu aylarda insanların daha dikkatli davranması, kötülüklerden uzak durması, barışa ve huzura önem vermesi gerektiği kabul edilir.
Aslında bu anlayış, insanın kendisine küçük bir mola vermesi gibi düşünülebilir.
Günlük hayatımızda bile bazen “Bir durayım, kendime geleyim” dediğimiz anlar olur. Ben mesela bazen telefonumu şarja takarken bile kendime “Sen de biraz şarj olsan iyi olacak” diyorum.
Çünkü modern hayatın temposunda insan bazen kendi iç dünyasının pil yüzdesini unutuyor.
Haram aylar da manevi anlamda insanın kendisini kontrol etmesi, davranışlarını gözden geçirmesi ve daha bilinçli olması için önemli zamanlar olarak görülür.
4 Haram Ay Hangisi? İşte O Dört Özel Ay
İslam kültüründe dört haram ay bulunur. Bunlar:
Zilkade
Zilhicce
Muharrem
Recep
Bu dört ay, hicri takvim içerisinde özel bir yere sahiptir.
Şimdi bu ayları tek tek tanıyalım.
1. Zilkade Ayı: Huzur ve Hazırlık Zamanı
Dört haram aydan ilki Zilkade ayıdır. Hicri takvimin on birinci ayıdır.
“Zilkade” kelimesi, Arapça kökenli bir isimdir ve tarih boyunca bu dönemin sakinlik ve bekleme zamanı olarak anıldığı ifade edilir.
Ben bunu biraz İzmir’deki sakin bir pazar sabahına benzetiyorum. Normalde herkes koşturur, trafik vardır, telefonlar susmaz. Ama bazı sabahlar olur; kahveni alırsın, sahile bakarsın ve dünya birkaç dakikalığına yavaşlar.
Zilkade ayının anlamı da biraz böyle bir durup düşünme zamanını hatırlatır.
Tabii ben bunu arkadaşlarıma anlatırken muhtemelen şöyle bir tepki alırım:
— “Yani Zilkade ayı biraz hayatın sessize alma tuşu gibi mi?”
— “Evet ama telefon değil, insanın kendi iç dünyası için.”
Bazen en çok ihtiyacımız olan şey gerçekten de biraz sessizliktir.
2. Zilhicce Ayı: Büyük Anlam Taşıyan Ay
Haram aylardan ikincisi Zilhicce ayıdır. Hicri takvimin on ikinci ve son ayıdır.
Zilhicce ayı, özellikle hac ibadeti ve Kurban Bayramı ile bağlantılı olması nedeniyle Müslümanlar açısından oldukça önemli kabul edilir.
Bu ayın içerisinde bulunan bazı günler de manevi açıdan özel kabul edilir.
Zilhicce denince birçok kişinin aklına aile sofraları, bayram hazırlıkları ve paylaşma duygusu gelir.
Çocukluğumdan hatırlıyorum; bayram yaklaşınca evde garip bir hareketlilik olurdu. Anneler temizlik yapar, büyükler hazırlıklarla uğraşır, çocuklar da “Bayramlık ne zaman alınacak?” diye aynı soruyu farklı günlerde tekrar tekrar sorardı.
Ben de küçükken sabırsızdım.
— “Anne bayramlık bugün mü alınacak?”
— “Hayır.”
— “Yarın mı?”
— “Hayır.”
— “Peki ne zaman?”
Bu soruyla muhtemelen annemin sabır seviyesini test ediyordum.
Zilhicce ayı, işte bu paylaşma, dayanışma ve manevi hazırlık duygularıyla anılan önemli zamanlardan biridir.
3. Muharrem Ayı: Hicri Takvimin Başlangıcı
Dört haram aydan biri olan Muharrem, hicri takvimin ilk ayıdır.
Yeni yıl deyince çoğumuz miladi takvimi düşünürüz. Ocak ayı gelir, insanlar yeni hedefler belirler:
“Bu yıl spora başlayacağım.”
“Daha düzenli olacağım.”
“Daha az telefon kullanacağım.”
Sonra birkaç hafta geçer ve telefon elimizde, spor ayakkabısı dolapta bekler.
Ben de bu konuda masum değilim.
Bir dönem kendime büyük hedefler koymuştum:
“Her sabah erken kalkacağım.”
İlk hafta:
“Harika gidiyorum.”
İkinci hafta:
“Bugün biraz dinleneyim.”
Üçüncü hafta:
“Zaten erken kalkmak çok da önemli değilmiş.”
İnsan bazen kendine verdiği sözlerle küçük bir komedi dizisi yaşayabiliyor.
Muharrem ayı ise manevi anlamda yeni bir başlangıç ve değerlendirme zamanı olarak görülür.
Kişinin kendisini sorgulaması, hatalarını fark etmesi ve daha iyi bir yön belirlemesi açısından önem taşır.
4. Recep Ayı: Manevi Hazırlığın Habercisi
Haram aylardan sonuncusu Recep ayıdır.
Recep ayı, İslam dünyasında önemli kabul edilen aylardan biridir. Halk arasında özellikle Ramazan ayına yaklaşmanın habercisi olarak da bilinir.
Recep ayı geldiğinde birçok kişi manevi hazırlıklarına daha fazla önem verir.
Bu durumu günlük hayattan şöyle düşünebiliriz:
Büyük bir misafir gelecektir.
Evin düzenlenmesi gerekir.
Eksikler tamamlanır.
İnsan kendini hazırlar.
Ama burada hazırlanan şey sadece dış ortam değil, insanın kendi iç dünyasıdır.
Ben bazen önemli bir buluşma öncesi bile dolabın karşısında yarım saat geçiriyorum.
“Bu gömlek olur mu?”
“Bu fazla mı ciddi?”
“Bu fazla mı rahat?”
Sonra arkadaşlarım geliyor ve diyor ki:
“Sen zaten her zamanki halindesin.”
İşte insan bazen dışarıdan çok, kendi içinde hazırlık yapıyor.
Haram Ayların Önemi Günümüzde Nasıl Anlaşılabilir?
Günümüzde hayat inanılmaz hızlı ilerliyor. Sabah gözümüzü açıyoruz, telefon bildirimleri geliyor. İşler, mesajlar, sorumluluklar derken bazen kendimizi dinlemeyi unutuyoruz.
Bu nedenle özel zaman kavramları insanlara bir hatırlatma olabilir.
Haram ayların mesajını sadece bir takvim bilgisi olarak görmek yerine, davranışlarımızı gözden geçirme fırsatı olarak değerlendirmek mümkündür.
Daha sakin olmak.
Daha anlayışlı davranmak.
Kırıcı sözlerden uzak durmak.
İnsanlara karşı daha dikkatli olmak.
Bunlar aslında hayatın her döneminde gerekli şeyler.
Bir arkadaşım bana bir gün:
“Sen çok düşünüyorsun.”
demişti.
Ben de:
“Evet ama bazen fazla düşünmek yerine daha güzel şeyler düşünmeye çalışıyorum.”
dedim.
Çünkü insanın zihni sürekli çalışıyor. Önemli olan o düşünceleri doğru yere yönlendirebilmek.
4 Haram Ayı Karıştırmamak İçin Küçük Bir Hafıza Yöntemi
Dört haram ayı akılda tutmak için şöyle düşünebilirsiniz:
Recep tek başına gelen önemli aylardan biridir.
Diğer üçü ise hicri takvimin sonlarına yakın dönemlerde yer alır:
Zilkade, Zilhicce ve Muharrem.
Yani liste:
Recep + Zilkade + Zilhicce + Muharrem
Bir arkadaş ortamında sorulursa artık “Bir dakika Google’a bakayım” demeden cevap verebilirsiniz.
Tabii benim gibi biriyseniz, cevabı bildiğiniz hâlde yine de kontrol edebilirsiniz.
Çünkü bazen insan bilgiden değil, kendi hafızasına olan güvensizliğinden kaybediyor.
Sonuç: Takvimde Dört Ay, Hayatta Büyük Hatırlatmalar
4 haram ay hangisi? sorusunun cevabı Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarıdır.
Ancak bu ayların anlamı sadece isimlerini bilmekten ibaret değildir. Bu dönemler; insanın kendisine dönmesi, davranışlarını değerlendirmesi ve daha güzel bir yaşam için çaba göstermesi açısından önem taşır.
İzmir’de bir sahilde oturup gün batımını izlerken insan bazen şunu fark ediyor: Hayat sürekli koşturmakla geçmiyor. Bazen durmak, düşünmek ve anlam vermek gerekiyor.
Belki de en güzel tarafı şu:
İnsan hem ciddi konuları öğrenebilir hem de bunu hayatın doğal akışı içinde yapabilir.
Çünkü hayat zaten biraz böyle değil mi?
Bir yandan önemli şeyleri düşünüyoruz, diğer yandan arkadaş grubunda saçma bir espriye kahkahalarla gülebiliyoruz.
İnsan olmak biraz da bu ikisini aynı anda taşıyabilmek.
“4 haram ay hangisi” ile ilgili bu kapsamlı rehberi tamamladık. Celi olarak daha fazlası için buradayız!
Okumaya Değer: 3'ün kökü kaç ?